وضعیت بیلان آبی کشور

  کشور   ایران دارای اقلیمی گرم و خشک، با میانگین بارندگی سالانه کمتر از 250 میلیمتر و تبخیر سالانه حدود 2100 میلیمتر است. در حالی که متوسط بارندگی سالانه در سطح جهان، 850 میلیمتر و تبخیر سالانه حدود 700 میلیمتر میباشد. با توجه به اینکه متوسط بارندگی کشور حدود یک سوم متوسط جهانی و تبخیر سالانه 3 برابر متوسط جهانی است، کشور ایران به صورت طبیعی از نظر منابع آبی با محدودیت شدید روبهروست. در مجموع آورد آبی کشور ناشی از نزولات جوی (70٪ باران و 30٪ برف)، برابر 413 میلیارد مترمکعب است. 295 میلیارد مترمکعب آن (حدود 6/71٪ کل بارندگی) مستقیماً تبخیر و با احتساب 13 میلیارد مترمکعب ورودی از حوزههای خارج از کشور (از طریق رودخانههای مرزی)، پتانسیل کل منابع آب تجدیدشونده کشور، حدود 130 میلیارد مترمکعب برآورد میگردد. از 130 میلیارد مترمکعب آب تجدیدشونده کشور نیز، در حال حاضر حدود 93 میلیارد مترمکعب آن مورد استحصال و بهرهبرداری قرار میگیرد، که از کل آب قابل استحصال نیز حدود 86 میلیارد مترمکعب آن (بیش از 92 درصد) در بخش کشاورزی به مصرف میرسد.

علاوه بر این از نظر توزیع مکانی 70 درصد بارندگی در حدود 25 درصد مساحت کشور و 30 درصد بقیه در 75 درصد از مساحت کشور اتفاق میافتد. از نظر زمانی نیز 25 درصد از بارندگی کشور در فصل آبیاری و 75 درصد از آن در فصول غیرآبیاری است. بنابراین از نظر کاربرد آب در بخش کشاورزی، بخش عمده کشور دارای محدودیت بسیار شدید میباشد. محدودیت منابع آب شیرین در بسیاری از کشورها به صورت یک معضل جدی درآمده است، بطوری که این محدودیت توانسته است، رشد این کشورها را تحت شعاع خود قرار دهد. منطقه خاورمیانه از جمله کشور ایران از مناطقی میباشند که به شدت با مشکل محدودیت منابع آب شیرین مواجهاند. بر اساس گزارشات مؤسسه بینالمللی مدیریت آب، در سال 1400 ایران نه تنها شرایط تنش و فشار ناشی از کمبود آب را تجربه خواهد کرد، بلکه وارد شرایط کمآبی شدید میگردد. بنابراین، مدیریت آب ایران باید بتواند برای حفظ وضع موجود خود تا سال 2025، 112 درصد به منابع آب قابل استفاده خود بیفزاید و این مقدار نیز به دلیل اینکه ایران کشوری است که بیشتر نقاط آن دارای آب و هوای خشک و نیمهخشک بوده، غیرممکن به نظر میرسد. از سوی دیگر در بیانیه نهایی سومین اجلاس جهانی آب آمده است که بیشتر کشورها از بحران مدیریت آب رنج میبرند تا کمبود آب. بنابراین یافتن مدل بهینه مدیریت منابع آب و ساختار مناسب آب ضروری است.